“Kijk eerst in de koelkast van de wijk”
Via een reeks artikelen blikken we terug op onze kennissessies tijdens WOCODA ’26 met als centraal thema ‘Buurtgeluk in 2040’. In dit artikel is het woord aan Joop Hofman.
Het verhaal van Patrick en Leendert
Patrick en Leendert stonden jarenlang bekend als ‘lastig’. Ruzie met de woningcorporatie, gedoe met de handhaving, bovenaan het lijstje van het sociale wijkteam. Maar toen iemand hen eindelijk anders benaderde, veranderde er iets. De vraag was niet: wat gaat er mis, maar: waar zijn jullie goed in?
Het antwoord bleek eenvoudig. Geveltuinen. Niemand in de wijk maakte ze beter. En Patrick en Leendert wilden graag anderen helpen met hún geveltuin. Ze begonnen bij de buurvrouw, daarna bij studenten zonder groene vingers, en voor ze het wisten was er een ‘geveltuinacademie’, met Patrick en Leendert aan het stuur. Dat veranderde alles.
Patrick en Leendert, die nooit op een bijeenkomst kwamen, overlegden ineens met de gemeente. In de wijk verschenen honderden geveltuinen, een festival, en zelfs een speelplek met podium, gebouwd met de buurt. Een strak plan? Dat was er niet. Maar er was wél beweging. Patrick en Leendert zijn het levende bewijs: draagvlak is geen vooraf geformuleerde projectfase, het is het wortelstelsel waar alles op groeit.
Het verhaal van Patrick en Leendert is waargebeurd. Community builder Joop Hofman vertelt er in zijn lezing gepassioneerd over. De rode draad in zijn verhaal: ja, er zijn wijken waar problemen zich opstapelen. Maar er is ook ‘het tweede verhaal’: de mensen die opstaan, die initiatieven starten en hun wijk simpelweg als een fijne plek beleven.
Communitybuilding, zegt Joop, begint bij vermogen in plaats van gebrek. Meer problemen, dus meer inzet? Dat werkt niet. Joop adviseert juist om de problemenbril te verruilen voor de vermogensbril: wat is er al? Wie kent wie? En wie doet al iets?
Kijk in je koelkast
Joop gebruikt een mooie metafoor: voordat je boodschappen gaat doen, kijk je eerst in je eigen koelkast. Pas daarna bepaal je wat je aanvullend nodig hebt. “Maar instanties kijken nooit in de koelkast van de wijk. Ze kijken naar wat er ontbreekt en wat ze in kunnen vullen. De kunst is: kijk nou eens wat er al in de koelkast ligt. Die koelkastvraag beantwoorden, dat is community building.”
Veel waarde
Een hechte gemeenschap heeft veel waarde. Naast gevoelens van saamhorigheid, veiligheid, zeggenschap en gezien worden, levert het aantoonbaar veel op. Van gezondheid en veiligheid tot een grotere kans op werk en zelfs lagere maatschappelijke kosten (SROI).
Investeer in relaties
Zijn aanpak beschrijft Joop in een ABCD-model (Asset Based Community Development). Een moderne term voor de manier waarop mensen al duizenden jaren gemeenschappen vormen. Belangrijk hierin: je kunt geen community bouwen. Die ontstaat vanzelf. Joop: “Wat je wél kunt doen, is voorwaarden creëren zodat bewoners hun community kunnen maken. Projecten boven de grond groeien alleen als je investeert in de relaties eronder.”
